Νηστεία: Συμβουλές για την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό
![νηστεία εγκυμοσύνη](https://www.iatropedia.gr/wp-content/uploads/2019n/04/Pregnancy-salad-666x399.jpg)
Λίγες ημέρες απόμειναν έως την Μεγάλη Εβδομάδα και εάν είστε ή προσπαθείτε να μείνετε έγκυος, μπορεί να αναρωτιέστε εάν επιτρέπεται η νηστεία στην εγκυμοσύνη.
Η απορία αυτή είναι εύλογη. Η σύλληψη και η διατήρηση της εγκυμοσύνης είναι μια λεπτή ισορροπία. Επιπλέον, η νηστεία είναι πολύ διαφορετική από την καθημερινή διατροφή. Αυτό ισχύει κυρίως για όσους συνήθως ακολουθούν τα πρότυπα της δυτικού τύπου διατροφής με τα πολλά κρεατικά και λίπη.
Μπορεί, λοιπόν, η νηστεία να επηρεάσει την ορμονική ισορροπία του οργανισμού; Υπάρχει περίπτωση να έχει συνέπειες στις πιθανότητες σύλληψης; Και πόσο μπορεί να επηρεάσει το αναπτυσσόμενο έμβρυο;
«Στα ερωτήματα αυτά εύκολες απαντήσεις, οι οποίες να ισχύουν για όλες τις γυναίκες, δεν υπάρχουν», απαντά ο δρ Δημήτρης Μπιλάλης, μαιευτήρας χειρουργός γυναικολόγος, επιστημονικός διευθυντής της Women’s Health Clinic. «Κάθε γυναίκα είναι ξεχωριστή και ο οργανισμός της έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες. Επομένως το αν θα νηστέψει ή όχι είναι κάτι που εξατομικεύεται κατά περίπτωση.
»Αυτό που ξέρουμε με βεβαιότητα είναι ότι καμία γυναίκα δεν πρέπει να ακολουθεί νηστεία πλούσια σε τηγανητά φαγητά. Ούτε βεβαίως νηστεία μονοφαγίας. Δεν πρέπει, π.χ., να τρώει για μια εβδομάδα μόνο βραστές πατάτες ή μόνο φακές, γιατί έτσι έχει μάθει. Είναι επίσης απαραίτητο να ακολουθήσει ένα προσεκτικά σχεδιασμένο διαιτολόγιο. Και αυτό ώστε να τροφοδοτεί τον οργανισμό της με όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται».
Πριν τη σύλληψη
Το θέμα της θρησκευτικής νηστείας πριν και στη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχει εξεταστεί σε αρκετές μελέτες. Σε μία από τις πιο πρόσφατες, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ εξέτασαν εάν ο περιορισμός των θερμίδων λόγω νηστείας μπορεί να παρεμποδίσει τη σύλληψη.
Διαπίστωσαν πως ίσχυε το αντίθετο. Δηλαδή ο θερμιδικός περιορισμός αύξανε τον αριθμό των ωαρίων που παράγονταν κατά την ωορρηξία. Επομένως, διευκόλυνε τη σύλληψη. Ανάλογα ευρήματα είχαν και μελέτες σε άλλα ζώα, όπως σε θηλυκούς πιθήκους. Γι’ αυτό οι επιστήμονες πιστεύουν ότι το ίδιο θα συμβαίνει και στις γυναίκες.
Πώς θα μπορούσε να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο; «Είναι πιθανό η μειωμένη θερμιδική πρόσληψη να ελαττώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και να επηρεάζει ευνοϊκά τις ορμόνες της αναπαραγωγής», λέει o δρ Μπιλάλης. «Έτσι, οι γυναίκες που νηστεύουν ίσως έχουν πιο φυσιολογικό έμμηνο κύκλο και υγιή παραγωγή ωαρίων. Και πάλι, όμως, αυτό αναμένουμε να συμβεί όταν μια γυναίκα κάνει σωστή νηστεία και όχι κάποια αυστηρή ή/και μονοφαγική νηστεία».
Τι περιλαμβάνει η νηστεία
Η νηστεία της ορθόδοξης χριστιανικής θρησκείας συνιστά την περίοδο της Σαρακοστής αποχή από τα ζωικής προελεύσεως τρόφιμα. Πρέπει, δηλαδή, να αποφεύγονται κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά και ψάρια. Ψάρι επιτρέπεται να καταναλωθεί μόνο την 25η Μαρτίου και την Κυριακή των Βαΐων.
Αντιθέτως, επιτρέπει ελεύθερη κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, οσπρίων, δημητριακών, ξηρών καρπών και θαλασσινών. Περιορισμοί υπάρχουν και στο ελαιόλαδο. Επιτρέπεται μόνο τα Σαββατοκύριακα, με εξαίρεση το Μεγάλο Σάββατο. Ωστόσο δεν υπάρχουν περιορισμοί στις ελιές.
Αυτού του είδους η διατροφή ως φαίνεται δεν δημιουργεί προβλήματα ούτε στην ποιότητα των σπερματοζωαρίων. Αντιθέτως, δρα ευνοϊκά και στα ανδρικά αναπαραγωγικά όργανα. Υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι η νηστεία είναι ισορροπημένη και ο οργανισμός τροφοδοτείται με επαρκείς ποσότητες υγρών.
Στην εγκυμοσύνη
Αν ήδη είστε έγκυος, έχει ακόμα μεγαλύτερη σημασία να κάνετε ισορροπημένη διατροφή και να αποφύγετε τον αυστηρό περιορισμό των θερμίδων.
«Μερικές μελέτες έχουν δείξει ότι η αφαγία για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή κετονικών σωματίων», εξηγεί ο δρ Μπιλάλης. «Τα κετονικά σωμάτια είναι μόρια που παράγονται από το ήπαρ στη διάρκεια περιόδων μειωμένης πρόσληψης τροφής. Τα μόρια αυτά μπορεί να έχουν αρνητικές συνέπειες στο έμβρυο».
Η νηστεία στην εγκυμοσύνη μπορεί να έχει και άλλες συνέπειες, αναλόγως με το τρίμηνο της κυήσεως. Όταν, λ.χ., η γυναίκα νηστεύει με λάθος τρόπο κατά το πρώτο τρίμηνο, το επακόλουθο μπορεί να είναι η απόκτηση μωρού με λίγο μικρότερο σωματικό βάρος από το φυσιολογικό. Ενδέχεται επίσης το μωρό μεγαλώνοντας να είναι λίγο πιο κοντό και λεπτό από το φυσιολογικό.
Αντίστοιχα, αν η νηστεία συμπέσει με το τρίτο τρίμηνο, όταν η ανάπτυξη του εμβρύου επιταχύνεται, ενδέχεται να υπάρξουν συνέπειες στην σωματική του ανάπτυξη. Και αυτό, διότι ο οργανισμός του έχει αυξημένες ανάγκες σε ιχνοστοιχεία και βιταμίνες, που μπορεί να λείπουν από την διατροφή της νηστείας. Ή πάλι μπορεί άθελά της η γυναίκα να κάνει υπερκατανάλωση από άλλα συστατικά.
«Το ασβέστιο είναι ένα από τα βασικά ιχνοστοιχεία στα οποία μπορεί να παρουσιαστεί έλλειψη», εξηγεί ο ειδικός. «Παλαιότερες έρευνες στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης έχουν δείξει πως η πρόσληψή του μειώνεται στη διάρκεια της νηστείας, επειδή διακόπτεται η κατανάλωση γάλακτος, γιαουρτιού και τυριών.
»Αντιθέτως, αυξάνεται η πρόσληψη σιδήρου και φυλλικού οξέος – δύο συστατικών που τα χρειάζεται η έγκυος και συνήθως παίρνει σε μορφή διατροφικών συμπληρωμάτων. Οι ισορροπίες αυτές είναι πολύ λεπτές, επομένως η έγκυος πρέπει να προσέχει τι και πόσο τρώει».
Ο θηλασμός
Όσον αφορά τον θηλασμό, οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν πως η νηστεία για λίγες ημέρες δεν επηρεάζει την παραγωγή του γάλακτος, ούτε την υγεία της μητέρας ή του μωρού, εάν και οι δύο είναι υγιείς.
Απλώς οι θηλάζουσες γυναίκες πρέπει να αυξήσουν λίγες μέρες νωρίτερα την πρόσληψη υγρών και να μειώσουν τις έντονες φυσικές δραστηριότητες, για να μην καίνε περισσότερες θερμίδες απ’ όσες θα προσλαμβάνουν.
Καλό είναι επίσης να πίνουν ένα ποτήρι νερό κάθε φορά που θηλάζουν το μωρό, συν 1-2 ποτήρια ακόμα μέσα στην ημέρα.
Αντιθέτως, η παρατεταμένη νηστεία πρέπει να αποφεύγεται, διότι μπορεί να μειώσει την παραγωγή γάλακτος. Αν συμβεί αυτό, μπορεί με το πέρασμα των ημερών να επιβραδυνθεί η αύξηση του σωματικού βάρους του μωρού.
Επιπλέον, δεν είναι καλή ιδέα να αρχίσει μια γυναίκα νηστεία αμέσως μετά τον τοκετό, διότι ο οργανισμός της ακόμα προσπαθεί να συνέλθει από την εγκυμοσύνη, καθώς και να ρυθμίσει την παραγωγή γάλακτος.
Και πάλι, όμως, είναι σημαντικό η θηλάζουσα γυναίκα να συζητήσει διεξοδικά το θέμα με τον γυναικολόγο και με τον παιδίατρό της.
«Και αν παρ’ όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, εξακολουθείτε να έχετε αμφιβολίες, θυμηθείτε την ρήση “ασθενής και ωδιπόρος αμαρτίαν ουκ έχει”», τονίζει ο δρ Μπιλάλης. «Τί σημαίνει; Ότι ο άρρωστος και η έγκυος γυναίκα δεν αμαρτάνουν εάν δεν νηστέψουν, διότι προέχει η υγεία».